MPE/HAITI – NOU PAP JANM KITE DRAPO NOU TONBE.

Drapo se youn nan pi gwo senbòl yon pèp, nan peyi Dayiti depi kèk lane konsa, pa reprezante anyen pou nou, kilès ou kisa ki kòz? Nan okazyon 209 lane kreyasyon 2 bout twèl ble ak wouj yo nou dwe pran yon lot desizyon pou nou vin yon nasyon tout bon vre, konsa MPE ap envitew fè ansanm ak li yon ti refleksyon sou drapo-a.

Sou plis pase 200 peyi ki gen sou latè, chak gen yon drapo, se drapo sa-a  kifè yo konnen yo sou plan nasyonal ak entenasyonal. Moun ki kwè nan drapo yo pa pran'l pou bout twèl yo kole ansanm men se pito moso kè yo ke yo pyese. Se pasan rezon, le yon moun wè drapo li parèt yon kote, tankou nan yon konpetisyon po li leve chèdepoul paske se yon moso nan nanm li ki parèt. Le yon espotif patisipe nan yon disiplin nan zafè espò, se drapo-a trè souvan ki pote motivasyon lakay li. Se toujou ak anpil fyète moun defann drapo yo. Kèk fwa nou konn konstate moun ap kriye paske sèlman yo wè drapo yo ap monte, souvan peyi moun sa yo pa menm gen yon istwa fasinant tankou Ayiti, men yo renmen drapo yo paske se nanm yo, se idantite yo.

Kisa'k pase ayisyen sou koze drapo-a? paske 18 me 2012 sa-a fè 209 lane depi zansèt yo te pran desizyon pou pou kreye yon drapo pou pati lwès zile Kiskeya-a. se pat nan tete lang ak etranje ni nan negosiyasyon men se pito san yo kite koule, se tèt yo, yo te ofri kòm sakrifis pou te rann nou lib. Sèlman 209 lane, nou deja bliye ke nan goumen pou libete, yo te mete dife sou Makandal, nan mitan yon plas piblik. Nou gentan bliye ke Toussaint te chanje  kan kou yo chanje chemiz nan mache bouske yon ti zèklè libète ke kolon yo te prive nou. Nou sanble bliye tou kòman Dessalines te riske poli ak yon lòt bann ansyen esklav ak nouvo lib pou te bannou drapo sila-a. se twoke yo te fè chwa twoke pwop tèt yo pou nou te ka fèt lib lajounen Jodi. Le yo tap livre batay ak blan fransè, se te pèdi davans paske yo pat ekipe pou sa, yo te menm rele yo vanipye kew ta di jodi-a kokorat, men yo pat pran sa pou anyen, okontrè yo te plis motive toujou paske yo te kwè nan yon ideyal ke yo te rele libète. Se pa pou san rezon slogan yo sete  LIBETE OU LANMŌ, yo te fè fas ak lanmò chak jou men yo pat pè. Nou  sèten kew konnen istwa CAPOIS LAMORT, men se yon egzanp pami yon pakèt lòt.

Kilès ou kisa ki fè nou pa respekte drapo nou? Eske se vye aksyon dwatgòch chèf isit ap poze depi aprè lanmò Henry Christoph nan lane 1820. Ou byen se jan nèg yo vòlè ki fè nou pa gen yon ti moso lanmou ankò pou drapo peyi-a. jouk  ki kote nou vle sa rive? Nou pa salye drapo ankò. Leta-a bò kote pa'l se chak 18 me yo sonje zafè drapo-a. se pa paske yo vle vrèman men se pito okazyon pou yo pwofite gagote lajan peyi-a, ki donk, pwofite fè mago fasil kòm yo te  toujou ap fè depi dyab te kaporal. Eske se yon rezon, si chèf yo ap gagote pou nou swiv yo? Listwa ap pale pou yo li mèt nan 2 syèk ankò. Ou menm tou listwa ap rapote ki konpòtman kew te genyen kòm pèp.

An nou pran desten nou anmen sou koze drapo-a mezanmi, nou kite lap drive twò lontan atè. Nou vin parèt lèd chak jou nan je lòt nasyon paske nou pa respekte drapo nou, sa fè nou pa konn kilès nou ye tou. Nou san idantite, nap mache tankou yon bann mouton san bèje, nou tankou yon bann moun fou, ki merite anchennen. An nou bay tèt nou yon lòt direksyon pandan nap pran drapo nou  pi serye. Lòt moun sou latè pap janm bannou respè paske nou pa respekte pwòp tèt nou.

Nan okazyon 209 lan MPE te vle nou reflechi ansanm sou koze drapo-a paske se yon wont pou chak grenn aysyen. Tout sitwayen angaje dwe konnen drapo peyi'l se nanm li, li dwe gen tout valè nan je'l, li pa bezwen gade sou jan moun trete'l nan fason kipa bon pou'l fè menm jan tou. Se yon dewa sivik, sitwayen lè'w renmen drapo peyi'w. 209 lane maltretans. Li pran kout bat nan men fanm tankou gason, li sal, li pa ni ble ni wouj ankò, li sonb e jodi-a y'ap kale tèt li pirèd. Si l te yon moun li tap mande padon deja ak move zangi. Men li plis ke sa, se espwa tout yon nasyon. Li pa ka di li bouke, men siw ta pwan sanw pouw analize'l, ou ta wè ke li pa kapab pwan manti ankò. Ou tap wè ke li preske trepase paske souf li vin kout. Si'l te ka pale, li tap di ke'l pa ka moute pote pou l pa janm desann ankò. Li tap di li anvi viv paske twòp san te koule pou bali lavi, men elasǃ se nou ki pou pale pou li. Poutan, nou mete nou pi mal pase'l. Konsa MPE, ap reveye'w ki plonje nan fon somèy tankou yon bann zonbifye.  MPE ap pikew tankou yo pike anba ke bourik pou fè'w nève, pou wè siw ta ponpe, siw ta bay dèyèw kèk tap. Li vle Dessalines ou monte'w. Ou rete twò lontan nan yon somèy san fen, ou tankou koulèv madlèn ki bwè siwo si ak tafya. MPE ap piskennen'w pou fèw leve kanpe pou kriye ak tout fòs ou, paske, drapo peyi Dayi pa ka tonbe, li gen twòp listwa dèyè'l. MPE vle di'w se pou'w motive 209 fwa chak jou BonDye fè jou pou'w chanje sa. Se sou'w ayiti konte, nou pa kwè ke wap fè'l wont. MPE vle di'w ke ou gen yon Dessalines nan ou tou, se'w ki pou reveye'l.

MPE, Montre egzanp lan nan bay patisipasyon pa li depi 5 lane lap mache ak plizye milye moun andedan site solèy. Kote fanfa, mojorèt ak elèv lekòl toujou opa. Ou ka pote patisipasyon paw nan kominote paw. Nou pa konnen ki fason wap fè sa men nou envitew mete menw ak men pa nou pou leve drapo peyi-a piwo. MPE pap kite'l tonbe annou fè sa ansanm. Nou pi rèd ankò nan ane 2012 sa-a paske nou vle 209 fwa pibèl anba tèm˸ ˝FACE POSITIVE DE CITE SOLEIL˝ DRAPO PEYI NOU KI SE AYITI.